Beton Sıkıştırma Ve Koruma

Beton, üretimden uygulamaya kadar her aşamada son derece dikkat ve titizlik gerektiren bir yapı malzemesidir. Betonun üretilmesi kadar, şantiyelerde bilinçli ve doğru bir şekilde kullanılması da büyük önem taşımaktadır.

Yazar Serkan Yalçın

Beton Sıkıştırma Ve Koruma

Bir yapının taşıyıcı iskeletini oluşturan betonarme uygulamalarında kullanılan betonun standartlara uygun olarak yüksek kalite ve mukavemet sınıflarında üretilmiş olması ve kuralına uygun olarak işlenmesi, o yapının dayanıklılık ve güvenliği açısından son derece önemlidir. 

Betonun üretilmesi kadar, şantiyelerde bilinçli ve doğru bir şekilde kullanılması da büyük önem taşımaktadır. Her sorumlunun, beton uygulaması konusunda yeterli ve doğru bilgiye sahip olması, o yapıda kullanılan betondan istenilen verimin elde edilmesi açısından zorunludur. Proje, zemin etüdü ve betonarme uygulamaları başta olmak üzere bir inşaatın tüm aşamaları; uygulayıcıları ve kullanılan malzemeler, ilgili resmi ve yerel kuruluşlarca tek tek denetlenmeli, standart dışı malzemelerle gelişigüzel yapılar üretmenin önüne geçilmelidir.

Betonu Sıkıştırma

Beton üretimi ne kadar kaliteli olursa olsun, iyi sıkıştırılmamış bir beton kaliteyi oldukça düşürür.

Beton

Günümüz yapılarının en çok kullanılan malzemesi olan beton, doğanın bir parçası haline gelmiştir. Üretim ve kullanımı konusunda en kaliteli betonu elde etmek için çok özenli çalışılması gerekmektedir.

Beton Nedir?

Beton; çimento, agrega, su ve gerektiğinde katkı maddelerinin belirli oranlarda homojen olarak karıştırılması ile elde edilen; başlangıçta plastik kıvamda olup zamanla çimentonun hidratasyonu sebebiyle katılaşıp, istenilen kalıbın şeklini alarak sertleşen yapı malzemesidir.

Beton Çeşitleri

Betonu temel olarak dört ana grupta inceleyebiliriz.

Birim Ağırlıklarına Göre

Birim ağırlıklarına göre betonları hafif, normal ve ağır beton olmak üzere üç grupta inceleyebiliriz:

  • Hafif beton: Birim ağırlığı 2000 kg/m³ten az olan betonlara hafif beton denir. Genellikle bu betonlar atık maddeleri değerlendirmek veya yapı elemanından ses, ısı ve hafiflik özelliklerinin arandığı durumlarda yapılan betonlardır.
  • Normal beton: Normal doğal taneli agrega ile üretilen ve birim ağırlığı yaklaşık 2400 kg/m³ olan betonlardır. Bu betonlar önemli bir ayrıcalık özelliği istenmeyen bina inşaatlarında kullanılmaktadır.
  • Ağır beton: Ağır betonlar özellikle zararlı ışınlara karşı bir perde oluşturmak amacıyla kullanılan, birim ağırlıkları 2600 kg/ m³ten yüksek olan betonlardır. Kullanım yerleri arasında nükleer reaktörler, yani atom santralleri, hastanelerin ışın tedavisi yapılan bölümleri gösterilebilir.

Basınç Dayanımlarına Göre

Basınç dayanımlarına göre betonları düşük, normal ve yüksek dayanımlı beton olmak üzere üç grupta inceleyebiliriz.

  • Düşük dayanımlı beton: Basınç dayanımları 20 N/mm² altında olan betonlardır.
  • Normal Dayanımlı Beton: Basınç dayanımları 20-40 N/mm² arasında olan betonlardır.
  • Yüksek Dayanımlı Beton: Basınç dayanımları 40 N/mm² den fazla olan betonlardır.

Üretildikleri Yere Göre

Üretildikleri yere göre betonları, şantiye ve beton santrali betonu olmak üzere iki grupta inceleyebiliriz.

  • Şantiye betonu: Beton bileşenlerinin şantiyede karıştırılması sonucu elde edilen betondur. 5 km’ye kadar bu betondan dağıtım yapılması mümkündür. Betoniyerle veya elle karıştırılan türleri vardır.
  • Beton santrali betonu: Bilgisayar kontrolüyle istenilen oranlarda bir araya getirilen malzemelerin, beton santralinde veya mikserde karıştırılmasıyla üretilen ve tüketiciye “taze beton” olarak teslim edilen betona “Hazır Beton” denir
    Hazır beton üretiminin, ölçme ve karıştırma işlemlerinin santralde veya transmikserde yapılmasına göre kuru ve yaş sistem olmak üzere iki farklı şekli bulunmaktadır. 
  • Kuru karışımlı hazır beton; agrega ve çimentosu beton santralinde ölçülüp santralde veya transmikserde karıştırılan; suyu ve varsa kimyasal katkısı ise teslim yerinde ölçülüp karıştırılarak ilave edilen hazır betondur.
  • Yaş karışımlı hazır beton; su dâhil tüm bileşenleri beton santralinde ölçülen ve karıştırılan betondur.

Betonu Sıkıştırma Araçları

Betonu sıkıştırma araçları da betonun ayrılmaz bir parçasıdır. Beton yerleştirilmesinde kullanılan sıkıştırma araçları betonun sağlamlığının göstergesidir.

Betonda en az boşluğun kalması ve donatıların tam olarak betonla sarılması amacıyla kullanılan araçlara beton sıkıştırma araçları denir. 

Çeşitleri

Betonu sıkıştırma işlemi tokmak, şiş veya işin özelliğine göre kullanılan vibratör çeşitleri ile yapılır.

  • Tokmak

20/20’lik kalasın ortasına 4-5 cm çapında 120-130 cm uzunluğunda yuvarlak kesitli ağacın tespit edilmesiyle tokmak yapılır. Tokmakla yapılan sıkıştırma işleminde, sıkıştırma yüzeysel olur. Ancak donatının çok sık olduğu durumlarda su oranı yüksek olan karışımlarda uygulanmalıdır. Kalıpta darbe etkisi yaptığından sıkıştırma işlerinde tokmakla sıkıştırma tercih edilmemelidir.

  • Siş

Bu yöntem çökme değerleri 10 -15 cm arasındaki beton türlerinde kullanılmalıdır. Betonun yerleşmesinde Ø16-Ø18’lik demirden şiş kullanılır. Şişleme işlemi, beton içindeki hava kabarcıklarının giderilip sıkı bir yapı kazanıncaya kadar yapılmalıdır.

  • Vibratör

Beton harcının çeşitli boylardaki tanecikleri arasındaki yüzey sürtünmesini, büyük miktarda azaltan süratli, itici kuvvet serisidir. Bunun sonucunda, bu taneciklerin kendi ağırlıklarına göre en yoğun duruma geçmeleridir. Sıkıştırma işlemi sırasında istenmeyen hava, betonun yüzeyinden çıkar gider.

Yeni Deprem Yönetmeliğine göre de kullanılması zorunlu hale getirilen vibratörler, beton dökümünde betonun kendisi kadar, olmazsa olmaz bir araçtır.